”Her grafik tasarımcısı ambalaj tasarımı yapmamalı!” derken yeteneklerinden ya da yaratıcılıktan söz etmiyorum. Elbette tasarlar da, baskı gibi sonuç aşamasının üçüncü bir tarafın gerçekleştirdiği bir işte, oluşabilecek hatalar hesabının da, genelde grafik tasarımcısından sorulduğu için, çizemez, çizmemeli demek istiyorum. Yaratıcı tasarım yönü çok kuvvetli de olsa, ambalaj tasarımı kendine özgü, ayrı bir tasarım dalıdır. Ambalaj baskısına özel hazırlık uygulamaları tam yapılmamış veya baskıda tüm estetiği, duygusu, görüntüsü bozulmuş ise, tasarımın anlamı kalır mı! Hele buna bir de ambalaj tasarımı ve baskısına özgü teknik uygulama detaylarını bilmeden oluşturulsa, iş ele yüze bulaşır. Bu nedenle ”Her grafik tasarımcısı ambalaj tasarımı yapamaz!” diyoruz. Basılabilir ambalaj tasarımı alaydan, okuldan elde edinilen bir şey değil. Ambalaj tasarımı ÖZEL BİR UZMANLIK ve AMBALAJ TEKNİK BİLGİSİ gerektirir. İyi bir ambalaj tasarımcısı, baskıyı, malzemelerini ve bunların üzerine basılabilme teknik bilgi ve tecrübesini edinmişse, doğru ve basılabilir ambalaj çizebilir. Ambalaj tasarımında yaratıcı fikirler ayrı bir beceri, baskıya hazırlama ayrı bir beceri işidir. Biri olmadan diğeri olmaz. Eğer ambalaj yapmaya kalkıyorsanız, bu iki bilgi ve beceriyi de sahip olmanız şarttır.

Siz eğer bir karton kutu içecek ambalaj çiziminde, minimum tram yüzdesini bilmiyorsanız, degrade (koyu tonamadan açık tonlamaya giden dolgu) oluşturmanın, ofset baskıdan farklı olduğunu bilmiyorsanız, ofsette 3 punto iken arton kutu içecek ambalajında minimum punto yüksekliği bunun neredeyse iki katına yakın olduğunu bilmiyorsnız, flekso ambalajda, baskı merdane genişliğinin sarılma ölçüsüne göre, daire tasarımın o oranda elipsleştirilmesi gerektiğini bilmiyorsanız, daire derken elips tasarım ortaya çıkınca, şaşırıp kalırsınız. Bobin akış yönünü bilmeden, montaj yapamazsınız. Shrink ambalajın hangi bölümde ne kadar deforme olduğunu bilmiyorsanız, marka logosunu tasarımda nereye koymanız gerektiğini bilemezseniz, tasarım elemanlarını doğru yerlere koyamazsınız. Sanat Tarihi okumuş olmanız, tasarım stillerini bilmiş olmanız, renkleri doğru anlamış olmanız, perspektifi bilmiş olmanız, tipografiye hakim olmanız, sadece ofset baskı bilgisiyle yetinir olmanız, yaratıcı olmayı becerebilmeniz, sizi iyi grafik tasarımcı yapabilir. Ancak iyi bir ambalaj tasarımcını olmanıza bütün bunlar yetmiyor! Aklınıza gelebilecek her yaratıcı fikri, baskıya uygun değilse, sırf görüntü daha güzel olsun, rakiplerinden daha fark edilir olsun diye, tasarıma uygulamamanız gerektiğini öğrendiğiniz ve bildiğinizde, bütün bu dediklerim daha iyi anlaşılacaktır.

İşleri güçleri sadece Baskı öncesi uyarlama (Baskı Öncesi Hazırlık) olan özel şirket ya da ajanslar bu nedenle kurulmuştur. Bu tür baskı öncesi uyarlama yapan şirketler ve kişiler, ülkemizde çok azdır ve ne yazık ki çoğu da yetersizdir. Tasarımların teknik olarak iyi şekilde hazırlanması için, bugün ülke dışındaki özel şirketler devreye girmekte, hatta bu işi yapan yabancı şirketler, Türkiye’de ofis açmakta rahat bir ortam ve pazar bulmaktadırlar.

Ne yazık ki, bu konular akademilerin ilgili bölümlerinde, ”Ambalaj Tasarımı” adında bir ders olmasına rağmen, bir çoğu öğretilememektedir. Bunlar, piyasa bilgileridir. Okullarda öğretilen bilgiler ise, üzülerek söylemek gerekir, malesef piyasada geçerli bilgilerin altında kalmaktadır. Bu konuya özgü, ambalajı iyi bilen öğretim görevlisi de yetişmediğinden, uzun bir süre bu konu sorun olmaya devam edecek görünmektedir. Gördüğüm ve bildiğim kadarıyla, Türkiye’de bu işi iyi bilen öğretim görevlisi ya iki ya da üç kişi. Bilenlerin çoğuda zaten büyük ambalaj basımevlerinde çok daha geniş olanaklar buluyorlar, çok daha kazandıklarından, okullarda kalmıyorlar.

Reklam ve tasarım ajansları arasında benim diyen, isim yapmış çok iyi ajansların portföylerinde ambalaj tasarımlarının azlığı, işte bu nedenledir.  Bugün çoğunlukla ambalaj tasarımı, ayrı beceri ve bilgiye sahip iki ayrı ajans arasında ortak çözümlemesiyle yapılmaktadır. Bünyelerinde, ambalaj bilgisi olan elemanları bulabilmeleri konusunda oldukça zorlanmaktadırlar. Ambalaj tasarımı ve baskı öncesi uyarlama bilgisi olan tasarımcı ve uygulayıcı yetkin ve başarılı ELEMAN SAYISI, AMBALAJ AJANSLARI, Türkiye’de ne yazık ki bir elin parmakları kadar azdır.

Firma ya da marka pazarlama ve satın alma departmanları, bu açık nedeniyle ürünlerinin ambalajlarını çizdirmek için ya yüksek bedeller ödemekte ya da kötü sonuçların altında çaresiz kalmaktadırlar. Bu nedenle orta ve küçük ölçekli işletmeler, piyasada istenilen, beklenilen rekabet ortamını bulamakta zorlanmaktadırlar.